Laatst raakte Irma Doze in gesprek met een bevriende directeur, en dat was leerzaam. “Zij gaf het direct toe: cijfers… daar had zij niets mee. Haar argument had ik vaker gehoord: in haar vak ging het om mensen, en die zijn niet in kille cijfers vast te leggen. Maar toen ik doorvroeg, stuitte ik op iets anders: angst. Want cijfers leggen zaken bloot. Bijvoorbeeld dat het verloop veel hoger is dan bij soortgelijke bedrijven. Of dat de werknemerstevredenheid juist in een diep dal zit. Of dat de verhouding tussen HR-personeel en het totale aantal medewerkers de laatste jaren is scheefgegroeid. Dat alles wil je als HR misschien liever niet ‘keihard’ en ‘open en bloot’ op tafel leggen bij de directie.”
Moeizame relatie
HR en cijfers. Als consultant Data-Driven HR heeft Doze er veel mee te maken, en zij vertelt erover tijdens de masterclass HR Analytics. Spoiler alert: het is vaak een moeizame relatie. “Natuurlijk, de laatste jaren zie je een lichte kentering. Sinds 2017 hebben veel scholen data en cijfers opgenomen in het curriculum. Je ziet nu ook steeds meer HR-managers die een achtergrond hebben als bedrijfseconoom of bestuurskundige. Zolang zij aan het roer staan, is er een grotere aandacht voor metrics en analytics – maar zodra zij vertrekken zakt dat weer in. Je hebt echt een paar jaar nodig om dit in je organisatie te verankeren.”
Cijferangst
Jammer, zegt Doze, want die cijferangst is vaak gebaseerd op verkeerde aannames. “Nee, met HR-data verander je mensen niet in nummers. Als een individuele medewerker een probleem heeft, moet dat individueel worden opgelost. Daar komt geen statistiek aan te pas. Maar die statistiek gebruik je wél voor problemen waar meerdere mensen mee kampen, zelfs zonder dat ze daarover klagen. Als iemand bij zijn manager meldt dat zijn stoel kapot is, zorgt die manager voor een andere stoel. Probleem opgelost. Maar wat nu als veel mensen op die afdeling klagen over rugpijn? Dan is het belangrijk om eens een onderzoekje te doen: is er met die stoelen misschien iets structureel mis? Daarmee geef je medewerkers geen nummer, maar misschien wel een betere werkplek.”
Nee, met HR-data verander je mensen niet in nummers. Als een individuele medewerker een probleem heeft, moet dat individueel worden opgelost. Daar komt geen statistiek aan te pas.
Corona
Cijfers. Ze zijn juist belangrijk in tijden van corona. “Tijdens het begin van de lockdown zag je HR hard rennen om allemaal praktische dingen te regelen”, zegt Doze. “Niet langer waren ze daar geïnteresseerd in de verzuimcijfers van de laatste drie maanden: ze wilden weten hoeveel mensen ze beschikbaar hadden om volgende week te werken. En toen bleek dat niet zozeer het aantal verzuimgevallen omhoog ging, maar wel de duur ervan. Ook twee weken na de verzuimmelding zaten veel mensen nog steeds ziek thuis. Dat zijn cijfers die HR hard nodig heeft om het werk te kunnen organiseren.”
Langetermijneffecten van thuiswerken
Maar cijfers zijn volgens haar ook belangrijk voor de lange termijn. “We zitten met heel veel vragen. Wat is bijvoorbeeld het effect van langdurig thuiswerken op de werknemerstevredenheid? Op onze site hebben wij dit soort vragen voorgelegd aan een panel met een paar duizend medewerkers. De verhalen zijn soms treurig: een chauffeur die vertelt dat hij zelfs niet meer bij bedrijven naar binnen mag om naar de wc te gaan. Maar nogmaals, om echt een beeld te krijgen van de langetermijneffecten van bijvoorbeeld thuiswerken, zijn veel meer data nodig. Er moet nog veel meer onderzoek worden verricht.”